Guide to Evagrius Ponticus

edited by Joel Kalvesmaki


about this transcription
name
Latin translation of the Greek text of Maxims Useful for Life, part one, by Neandro (1559)
master-location
license
by 4.0
🛈
by 4.0
attribution 4.0 international
tag:textalign.net,2015:license:by/4.0/
kalvesmaki
🛈
agents
Joel Kalvesmaki
Kalvesmaki
tag:kalvesmaki.com,2014:self
tag:kalvesmaki@gmail.com,2014:self
work
cpg6583a
🛈
works
Maxims Useful for Life, part one
Maxims Useful for Life, Leading a Person away from the Corrupt and Binding Him to the Incorrupt, part one
Capita paraenetica
Sententiae vitae utiles
Κεφάλαια ἢ παραίνεσις
Paraeneticus
cpg6583a
tag:evagriusponticus.net,2015:cpg6583a
The works assigned CPG numbers 6583a and 6583b were originally a single set of more than two hundred gnomic sayings, exhorting readers to ascetic discipline. The work has been traditionally assigned to Nilus or Hesychius, but recently some scholars (Veder, Miltenova, and Tkebuchava have credited the work to Evagrius on the basis of Slavonic and Georgian translations. The text has suffered. At some point, an editor or scribe broke the maxims into two halves (in the middle of ch. 115). We have manuscripts that attest to an integral edition, as well as manuscripts that attest only to the first or the second half. Many of these versions travel with other treatises that are ascribed to Nilus, but are now securely identified as being by Evagrius. The PG edition, the most accessible and familiar, draws largely from Orelli's 1819 edition, and is not based upon the best manuscripts. It lacks at least one kephalaion and has suboptimal readings. A new edition is needed.
Regarding the title: the most common title in Greek manuscripts is γρῶμαι βιωφελεῖς ἀπάγουσαι τῶν φθαρτῶν καὶ κολλῶσαι τοῖς ἀφθάρτοις τὸν ἄνθρωπον, Maxims Useful for Life, Leading a Person away from the Corrupt and Binding Him to the Incorrupt. The CPG assigns to 6583a Capita paraenetica and to 6583b Sententiae abducentes hominem a corruptibilibus. The first CPG title, in my opinion, should be avoided, to prevent confusion with other paraenetic works by Evagrius. The second CPG title is inexact, incomplete, and ill suited for either a short or long title. I therefore adopt the longer Greek title mentioned above, and for a shortened title, prefer "Maxims Useful for Life" (Latin "Sententiae vitae utiles").
The PG reference system for the work is problematic. I have provided a single, consecutive numeration system for the entire work, 1-115 for the first half and 115-214 for the second.
source
neandro 1559
🛈
scripta
Neandro 1559
tag:evagriusponticus.net,2012:scriptum:neandro-1559
Neandro, Michael, ed. Neilou episkopou kai martyros Kephalaia, L· paraneseis. Nili episcopi et martyris capita, seu praeceptiones de vita piè, Christiané ac honestè exigenda, Graecolatiné. A’ Michaele Neandro Sorauiense conuersae & expositae. 1559. http://archive.org/details/bub_gb_kDXj6FaHfNsC.
adjustments
1
normalization
accents normalized
🛈
accents normalized
tag:textalign.net,2015:normalization:accents-normalized
Accents have been normalized. If missing, they have been supplied. If incorrect, they have been corrected.
file-resp
Every TAN file must have at least one organization or person with an <IRI> that is a tag URI whose namespace matches the namespaces of @id in the root element.
Need a person, organization, or algorithm with an IRI that begins tag:kalvesmaki.com,2014
kalvesmaki
🛈
agents
Joel Kalvesmaki
Kalvesmaki
tag:kalvesmaki.com,2014:self
tag:kalvesmaki@gmail.com,2014:self
resp
editor
🛈
editor
revisor
tag:textalign.net,2015:role:editor
kalvesmaki
🛈
agents
Joel Kalvesmaki
Kalvesmaki
tag:kalvesmaki.com,2014:self
tag:kalvesmaki@gmail.com,2014:self
change
2025-11-03
kalvesmaki
🛈
agents
Joel Kalvesmaki
Kalvesmaki
tag:kalvesmaki.com,2014:self
tag:kalvesmaki@gmail.com,2014:self
Started file
to-do

Latin translation of the Greek text of Maxims Useful for Life, part one, by Neandro (1559)

ch
1
1
Timorem & desiderium Dei habeto, & puro conscientiae testimonio erga omnes utere.
ch
2
2
Deum ipsum semper praesentem adesse existima, in omnibus quae agis.
ch
3
3
Fugito laudem, & caveto vituperium.
ch
4
4
Gaude quando virtutem exerces: verum ne efferaris, ne quando in portu naufragium accidat.
ch
5
5
Quanto magis in lege proficis, tanto magis te abesse a perfectione intelliges.
page
13
ch
6
6
Uniuscujusque rei finem ante initium considera.
ch
7
7
Diu noctuque ad ultimam horam respice.
ch
8
8
Ne converseris isti, quem a bonis vides culpari.
ch
9
9
Studeas nemini damnum dare, his quae seu facis, seu dicis, seu cogitas.
ch
10
10
Ne laeteris floridis vitae: flos enim gramineus, cum attrectaveris, flaccescit.
ch
11
11
In tristibus gratias age, & iugum afflictionum leve erit.
ch
12
12
In tentationibus sis fortis: multos enim etiam maiorum arguerunt.
ch
13
13
Ne incusa Dei longanimitatem: commune enim est pharmacum.
ch
14
14
Inaequalitatem vitae odio prosequere, propter eam vero Deum ne criminator.
ch
15
15
Attendamus nobis ipsis, & alios non reprehendemus:
Multa enim in nobis sunt, propter quae alios taxamus.
ch
16
16
Psalmus precationis sit tibi in ore tuo: Deus enim nominatus lugat daemonas.
ch
17
17
Oratio cum sobrietate fiat, ne a Deo petamus, quae ipsi non grata sunt.
ch
18
18
Semper recordare Dei, & coelum sit cogitatio tua.
ch
19
19
Cohibe oculum: cum enim non attenderis, circumvolvitur.
ch
20
20
Parce utere lingua: saepe enim profert, quae melius fuisset celari.
ch
21
21
Meditatione legis mentem colito: extirpat enim malas cogitationes, continue frequentata.
ch
22
22
Virtutes tuas celato: testes vero vitae tuae multos acquirere stude.
ch
23
23
Odio prosequere carnis voluptates: sordidam enim animam cum corpore efficiunt.
ch
24
24
Corpori solum quantum indiget impende, non quantum cupit.
ch
25
25
Delicate vivere ne eligas. amorem enim hujus vitae conciliat: inimicitia autem adversus Deum ex utroque nascitur.
ch
26
26
Aversare in vita gaudium: ipsum enim lubricum est, & praecipitat exultantes.
ch
27
27
Divitias si habes, distribue: si vero non habes, ne collige.
ch
28
28
Armaturam enim ieiunium, orationem murum, & balneum lacrymas esse putato.
ch
29
29
Quaecunque inique fecisti, omnia cum gemitibus recordare. oritur enim hinc animae continua compunctio.
ch
30
30
Pauperes foveto: ipsi enim iudicem nobis conciliant.
ch
31
31
Inopiae sanctorum subveni: per eos enim tibi cum Deo contigit societas.
ch
32
32
Ecclesiam non secus ac coelum frequenta: nihilque in ipsa seu loquere, seu cogita terrenum.
ch
33
33
Necessarium existima, suis rebus contentum esse: permitte autem Deo eius rei curam.
ch
34
34
Carnem tuam debilitato bonis laboribus, penitus vero eam non domari posse existima.
page
15
ch
35
35
Vinum bibe valde modicum, quantum enim offendit, tantum etiam corroborat bibentes.
ch
36
36
Iram compesce: insaniam enim parit, modum excedens.
ch
37
37
In morbis, oratione prius quam medicis & pharmacis utere.
ch
38
38
Sacerdotes omnes honora, bonis vero tantum conversare.
ch
39
39
Venerare Dei domus, domum vero Dei etiam teipsum effice.
ch
40
40
In ecclesiam frequenter venias: a perturbationibus enim & fluctuationibus exterioribus, liberare nos solet.
ch
41
41
Quaecunque in terra sunt, temporanea exsistunt: ne te ergo perturbet, quod tibi aufertur.
ch
42
42
Quando te voluptatis affectus invaserit, oppone ipsi metum hominum, & Dei offensam.
ch
43
43
Μunitο auditum, & oculos: per illa enim omnia, tela malitiae ingrediuntur.
ch
44
44
Cum oraveris, mentem ad Deum attolle: & etiamsi inde abstracta descenderit, iterum tamen ipsam recollige.
ch
45
45
Mens humana non unquam cessat generare (cogitationes:) tu vero malas quidem expelle, bonas vero colendo exerce.
ch
46
46
Humilitate gaude: altitudo enim eius firma est, nec ruere potest.
ch
47
47
Ita exerce corpus, ut compescas carnis motus: et si aeger fueris, corpus cura, ut sanitatem adipiscatur, non ut deliciis eneruetur.
ch
48
48
Pravas cogitationes aliis cogitationibus (melioribus) abige.
ch
49
49
Considera coelestium bonorum decorem, & nullum te capiet desiderium terrae, nec aliud ex ea dulcium.
ch
50
50
Quando tibi aliqua de Deo subit cogitatio, non Deum, sed teipsum. Nihil enim tutum est quod modum excedit: quem servare conuenit.
ch
51
51
Pravas cogitationes semen esse diaboli existima. sic enim ipsae desinunt, ipseque seminator confunditur.
ch
52
52
Excessum risus fugito: eneruat enim animam. Anima vero eneruata, facile a freno legis exuitur.
ch
53
53
In labores & orationes oportet animam partiri: sic enim non multos in nobis introitus inveniet diabolus.
ch
54
54
Laborem esse non mediocrem putato legis meditationem: quando mens simul & lingua cognoscere quid volens, in libris cum labore versatur.
ch
55
55
Cum ad labores manum moveris, lingua psallat, & mens oret. Exigit enim Deus ut eius semper memores simus.
ch
56
56
Omne quod agis, oratione obsignato: id vero maxime, de quo mentem vides dubitantem.
ch
57
57
Si vis manuum tuarum labores divinos & non terrenos fieri, quaedam ex iis communicabis cum egentibus.
page
17
ch
58
58
Gaude sanctorum colloquio: per eos enim Deus tibi manifestatur.
ch
59
59
Vere sanctos ab operibus dignosce. Unaquaeque namque arbor e fructu dignoscitur.
ch
60
60
Semper lucrari aliquid stude ex sanctorum contemplatione. Observa vero ipsorum aspectum & habitum: utrumque enim perutile est.
ch
61
61
Exerce puritatem in corde, & castitatem in corpore. Ea enim utraque templum Dei te efficiunt.
ch
62
62
Sic itaque templum custodi, ut Dei, qui extruxerit: & iudicare volentis, & imaginem tuam (quae est ipsius imago) puram ad regulam exigentis.
ch
63
63
Saecularium conversationes mentem a Deo segregant: quapropter ipsos nec alloquere, sed alloquentes declina.
ch
64
64
Quando conviciis peteris, considera an aliquid a te factum sit convicio dignum. Si vero nihil a te admissum fuerit, fumum fugientem convicium esse existimato.
ch
65
65
In omnibus, in quibus iniuria afficeris, ad patientiam confugito: et super iniuriantes nocumentum devolvetur.
ch
66
66
Cum vides divitias, aut gloriam, aut mundanam potentiam, considera labilitatem ipsorum, & effugies illecebram.
ch
67
67
Tolera tribulationes: inter ipsas enim virtutes, quemadmodum inter spinas rosae, nascuntur & germinant.
ch
68
68
Nihil cum virtute dignitate conferendum esse existima: imago enim Dei est. Ideoque, quemadmodum ipse, immutabilis est.
ch
69
69
Luge peccatorem foelicem: gladius enim iustitiae ipsi imminet.
ch
70
70
Matrem vitiorum ignaviam existima. Bona enim quae iam tenes, depraedatur: quae vero nondum possides, non sinit acquirere.
ch
71
71
Quando iniqua agens quis, propter ea tamen nullo pudore afficitur, vulnus magis exasperat, & error ipsius tendit ad desperationem.
ch
72
72
Quotiescunque tristaris, reputa quanta bona fidelibus praeparata sint: & fructus spiritus facile tibi aderit.
ch
73
73
Decet fidelem humiliter se gerere erga omnes: coram quibusdam enim tantum humiliari, fictam quamdam humilitatem arguit.
ch
74
74
Nihil amori proximi praeferas, praeterquam ea, propter quae charitas Deum non recte intuetur.
ch
75
75
Nemini contra legem Dei adhaereto, neque auxiliator. Indignum enim facit Deum, qui ipsi praefert alium.
ch
76
76
Ne patrocineris malis: ipsos enim ad mala provocas, tu vero contaminaris peccati communione.
ch
77
77
Admoneto peccantem, ne vero accusa errantem: alterum enim conviciatoris est proprium, alterum vero castigantis.
page
19
ch
78
78
Semper audire et loqui stude, quae sancta sunt: ad bonum enim zelum animam extimulant.
ch
79
79
Quandoquidem domi nostrae, Ecclesiam, mentem quisque suam, habemus: peragere etiam debemus in ipsa Ecclesiae sacrificia.
ch
80
80
Si peragitur congregatio in Ecclesia, & tu adesto: si vero non peragitur, tu psallens apostolicum Evangelium, abito.
ch
81
81
Virtutis gloriam sanctorum aspicito: ipsorum enim gloria immortalis est, etiam post obitum.
ch
82
82
Tunc malitiam maxime oderis, quando cogitabis quod daemonum sit fulgurans contra nos gladius.
ch
83
83
Si peccantem admones, misce compassionis verba: & aures emollientur, cor vero illuminabitur.
ch
84
84
Cum inter sanctos loqueris, quae spiritus sunt loquere: si vero talibus non loquaris, de iis ne loquaris quicquam.
ch
85
85
Semper bonas actiones urge, ne quando relictis illis semiperfectus abeas.
ch
86
86
Sic curre, ut assequaris scopum: hoc est, indesinenter. Oportet enim (iuxta) virtutem vivere, donec vitae stadium exuperemus.
ch
87
87
Ne sis in studio mandatorum Dei negligens: talibus enim labor inanis, laborem super laborem aggerit.
ch
88
88
Patientiam etiam antequam necesse est exerce, ut ipsius armaturam paratam invenias, etiam in necessitate.
ch
89
89
Improbis resiste cogitationibus, & responde ipsis quae in lege dicuntur:
ch
90
90
Diligentia multa oculos a vita hac abstrahe: fumus enim perniciosus ex ipsa veniens, turbidam reddit animam.
ch
91
91
Si consuetudine aliqua mala detentus fueris, paulatim eam rescinde: & sine ullo negocio ab anima spinam eradicabis.
ch
92
92
Deum purum existentem, pure quoque dilige: & prae eo, in omnibus omnia secundo loco habenda esse existimato.
ch
93
93
Si vis esse templum Dei: sacrificium assiduitatis, assiduam scilicet orationem, assidue ipsi offeras.
ch
94
94
Negligenter & prave viventem ne accersas consultorem: malis enim gaudens, bona simul odisse, & consulere eadem non potest.
ch
95
95
Ab omni corruptione abstine, & mysticae coenae omni die particeps fias: sic enim Christi corpus nostrum fieri incipit.
ch
96
96
In omnibus quando a Deo corriperis, ne murmura: castigat enim ut pater. ideoque ut benefactor dignus est, ut gratiarum actione celebretur.
ch
97
97
Si ignominia affectus fueris, gaude: siquidem enim injuste, merces tua copiosa erit: si vero iuste, & si resipueris, iam liberatus es a flagello.
page
21
ch
98
98
Umbrae et rotae, & tristia & laeta hujus vitae compara. nam quemadmodum umbra non manent, & ut rota vertuntur.
ch
99
99
Semper proficere in Deo conare: modicum enim modico addens, brevi colliget divitias ab omnibus expetitas.
ch
100
100
Si vis supplicij effugere molestiam, neminem unquam convicijs afficies. eo enim Deus exasperatur.
ch
101
101
Si vis e domo tua expellere omne flagellum, ne maledictis incessas contribulem hominem: qui enim ipsum creavit Deus, merito ad iram provocatur.
ch
102
102
Si omni peccato vis esse superior, res alienas ne curiose inquirito: multa enim in te sunt, de quibus alium suspectum habes.
ch
103
103
Superbiam fugito o homo, etiamsi dives sis: ne forte Deum adversum tibi habeas.
ch
104
104
Dilige humilitatem, etiamsi magnus sis: ut exalteris in die iudicij.
ch
105
105
Ne cavillis petas hominem, & reprehensionem non incurres in omni vita tua.
ch
106
106
Cum existis in ecclesia, ne eleueris: coram rege enim stantes necque rident, necque superbiunt.
ch
107
107
Ne negligenter habeas vitam tuam, nec temere contra legem facito: ne contra legem faciens, perniciem incurras.
ch
108
108
Memor sis horum praeceptorum cum omni studio, ut te clarum in vita reddant.
ch
109
109
Puram aemulator vitam, ut habeas liberam potestatem increpandi peccantes.
ch
110
110
Abige a te contumaciam, neque increpa quenquam (temere), ne condemneris ut arrogantia inflatus.
ch
111
111
In alterius infortunio ne rideas, ne ridearis a quibus non velis.
ch
112
112
Observa abominationes istas, ut coronam tibi gloriae concilient.
ch
113
113
Sis observans horum praeceptorum, ut te clarum efficiant hominibus, & acceptum Deo: sic enim gaudio afficitur Deus, & huiusmodi operibus colitur Deus.
ch
114
114
Semper proficere in bonis operibus studeto: vitae enim fuga,