Guide to Evagrius Ponticus

edited by Joel Kalvesmaki


about this transcription
name
Greek text of Maxims Useful for Life, part one, from the Patrologia Graeca, 79:1252-1262
desc
Reproduces the edition by Orelli, with minor changes. The PG reference numerals presume that Maxims I is part of the work, which flies against manuscript evidence. New reference numerals were introduced by J. Kalvesmaki in 2025.
master-location
license
by 4.0
🛈
by 4.0
attribution 4.0 international
tag:textalign.net,2015:license:by/4.0/
kalvesmaki
🛈
agents
Joel Kalvesmaki
Kalvesmaki
tag:kalvesmaki.com,2014:self
tag:kalvesmaki@gmail.com,2014:self
work
cpg6583a
🛈
works
Maxims Useful for Life, part one
Maxims Useful for Life, Leading a Person away from the Corrupt and Binding Him to the Incorrupt, part one
Capita paraenetica
Sententiae vitae utiles
Κεφάλαια ἢ παραίνεσις
Paraeneticus
cpg6583a
tag:evagriusponticus.net,2015:cpg6583a
The works assigned CPG numbers 6583a and 6583b were originally a single set of more than two hundred gnomic sayings, exhorting readers to ascetic discipline. The work has been traditionally assigned to Nilus or Hesychius, but recently some scholars (Veder, Miltenova, and Tkebuchava have credited the work to Evagrius on the basis of Slavonic and Georgian translations. The text has suffered. At some point, an editor or scribe broke the maxims into two halves (in the middle of ch. 115). We have manuscripts that attest to an integral edition, as well as manuscripts that attest only to the first or the second half. Many of these versions travel with other treatises that are ascribed to Nilus, but are now securely identified as being by Evagrius. The PG edition, the most accessible and familiar, draws largely from Orelli's 1819 edition, and is not based upon the best manuscripts. It lacks at least one kephalaion and has suboptimal readings. A new edition is needed.
Regarding the title: the most common title in Greek manuscripts is γρῶμαι βιωφελεῖς ἀπάγουσαι τῶν φθαρτῶν καὶ κολλῶσαι τοῖς ἀφθάρτοις τὸν ἄνθρωπον, Maxims Useful for Life, Leading a Person away from the Corrupt and Binding Him to the Incorrupt. The CPG assigns to 6583a Capita paraenetica and to 6583b Sententiae abducentes hominem a corruptibilibus. The first CPG title, in my opinion, should be avoided, to prevent confusion with other paraenetic works by Evagrius. The second CPG title is inexact, incomplete, and ill suited for either a short or long title. I therefore adopt the longer Greek title mentioned above, and for a shortened title, prefer "Maxims Useful for Life" (Latin "Sententiae vitae utiles").
The PG reference system for the work is problematic. I have provided a single, consecutive numeration system for the entire work, 1-115 for the first half and 115-214 for the second.
source
patrologia graeca
🛈
scripta
Migne 1857
Patrologia Graeca
PG
tag:evagriusponticus.net,2012:scriptum:migne-1857
adjustments
1
normalization
corrected spelling
🛈
corrected spelling
tag:textalign.net,2015:normalization:orthography-corrected
All orthography (spelling) has been tacitly corrected to standard forms.
file-resp
Every TAN file must have at least one organization or person with an <IRI> that is a tag URI whose namespace matches the namespaces of @id in the root element.
Need a person, organization, or algorithm with an IRI that begins tag:kalvesmaki.com,2014
kalvesmaki
🛈
agents
Joel Kalvesmaki
Kalvesmaki
tag:kalvesmaki.com,2014:self
tag:kalvesmaki@gmail.com,2014:self
resp
editor
🛈
editor
revisor
tag:textalign.net,2015:role:editor
kalvesmaki
🛈
agents
Joel Kalvesmaki
Kalvesmaki
tag:kalvesmaki.com,2014:self
tag:kalvesmaki@gmail.com,2014:self
change
2025-10-30
kalvesmaki
🛈
agents
Joel Kalvesmaki
Kalvesmaki
tag:kalvesmaki.com,2014:self
tag:kalvesmaki@gmail.com,2014:self
Started file
to-do

Greek text of Maxims Useful for Life, part one, from the Patrologia Graeca, 79:1252-1262

title
title
ΝΕΙΛΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Η ΠΑΡΑΙΝΕΣΙΣ
ch
1
1
25
Φόβον ἔχε Θεοῦ, καὶ πόθον, καὶ καθαρὸν πρὸς πάντας τῷ μαρτυρίῳ τοῦ συνειδότος κέχρησο.
ch
2
2
26
Αὐτὸν ἐφεστάναι τὸν Θεὸν πίστευε, ἐν οἷς πράττεις ἑκάστοτε.
ch
3
3
27
Φεῦγε τοὺς ἐπαίνους, αἰσχύνου δὲ τοὺς ψόγους.
ch
4
4
28
Χαίρου, τὴν ἀρετὴν ἡνίκα πράττεις· ἀλλὰ μὴ ἐπαίρου, μήποτε τὸ ναυάγιον ἐν τῷ λιμένι γένηται.
ch
5
5
29
Ὅσον ἐν τῷ νόμῳ προκόπτεις, ἀπολείπεσθαι τῆς τελειότητος γίνωσκε.
ch
6
6
30
Πάσης πράξεως τὸ τέλος πρὸ τῆς ἀρχῆς ἐξέταζε.
ch
7
7
31
Νύκτωρ καὶ μεθημέραν πρὸς τὴν ἡμέραν τὴν ἐσχάτην ἀπόβλεπε.
ch
8
8
32
Μὴ ἀναμίγνυσο τούτῳ, ὃν παρὰ τῶν ἀγαθῶν θεωρεῖς λοιδορούμενον.
ch
9
9
33
Σπεῦδε μηδενὶ βλάβην, ἐν οἷς πράττεις, ἢ λέγεις, ἢ φιλοσοφεῖς, γενέσθαι.
ch
10
10
34
Μὴ εὐφραίνου τοῖς ἀνθηροῖς τοῦ βίου· τὸ γὰρ χόρτινον ἄνθος, ὡς ψηλαφᾷς, μαραίνεται.
ch
11
11
35
Ἐν τοῖς λυπηροῖς εὐχαρίστει, καὶ ὁ ζυγὸς τῶν ἁμαρτιῶν κουφίζεται.
ch
12
12
36
Ἐν τοῖς πειρασμοῖς ἀσφαλίζου· πολλοὺς γὰρ καὶ μειζόνων ἤλεγξαν.
ch
13
13
37
Μὴ μέμφου τὴν τοῦ Θεοῦ μακροθυμίαν· κοινὸν γάρ ἐστι φάρμακον.
ch
14
14
38
Μίσει τὸ ἀνώμαλον τοῦ βίου, ἐπ’ αὐτὸ δὲ τὸν Θεὸν μὴ διάβαλλε.
ch
15
15
39
Προσέχωμεν ἑαυτοῖς, καὶ ἄλλους οὐ σκώψομεν.
40
Πολλὰ γὰρ ἐν ἡμῖν, ἀφ’ ὧν τοὺς ἄλλους σκώπτομεν.
ch
16
16
41
Ψαλμὸς ἔστω σοι εὐχῆς ἐν τῷ στόματί σου· Θεὸς γὰρ ὀνομαζόμενος φυγαδεύει τοὺς δαίμονας.
ch
17
17
42
Προσευχὴ μετὰ νήψεως γενέσθω, ἵνα μὴ τὸν Θεὸν αἰτοῦμεν, οἷς αὐτὸς οὐκ ἀρέσκεται.
ch
18
18
43
Ἀεὶ μνημόνευε τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐρανὸς ἡ διάνοια σου γίνηται.
ch
19
19
44
Χαλίνου τὸν ὀφθαλμόν· ὡς γὰρ οὐκ οἶδας, ῥέμβεται.
column
1253
ch
20
20
45
Φείδου τῆς γλώττης· πολλάκις γὰρ προφέρει, ἅπερ ἄμεινον κρύπτεσθαι.
ch
21
21
46
Γεώργει τῇ μελέτῃ τοῦ νόμου, τὴν διάνοιαν· ἐκτίλλει γὰρ τῶν λογισμῶν τοὺς πονηροὺς, συνεχῶς μελετώμενος.
ch
22
22
47
Τὰς ἀρετὰς κρύπτε· μάρτυρας δὲ τοῦ βίου πολλοὺς κέκτησαι.
ch
23
23
48
Μίσει τὰς ἡδονὰς τῆς σαρκός· ῥυπαρὰν γὰρ μετὰ τοῦ σώματος τὴν ψυχὴν ἐργάζονται.
ch
24
24
49
Μόνα δίδου τῇ σαρκὶ ὅσα χρῄζει λαβεῖν, οὐχ ὅσα βούλεται.
ch
25
25
50
Μὴ ἀγάπα τὸ τρυφᾷν· φιλίαν γὰρ πρὸς τὸν βίον ἐμποιεῖ, ἔχθρα δὲ πρὸς τὸν Θεὸν ἑκατέρου τίκτεται.
ch
26
26
51
Ἀποστρέφου τὴν ἐν τῷ βίῳ χαράν· αὕτη γὰρ ὀλισθαίνει καὶ σκελίζει τοὺς τρέχοντας.
ch
27
27
52
Πλοῦτον εἰ μὲν ἔχεις, σκόρπιζε. Εἰ δ' οὐκ ἔχεις, μὴ σύναγε.
ch
28
28
53
Ὅπλον ἡγοῦ τὴν νηστείαν, καὶ τὴν προσευχὴν τεῖχος, καὶ λουτῆρα τὰ δάκρυα.
ch
29
29
54
Ὅσα ἐξήμαρτες, πάντα μετὰ στεναγμῶν μέμνησο· γίνεται γὰρ ἐντεῦθεν τῇ ψυχῇ διηνεκὴς κατάνυξις.
ch
30
30
55
Περιποιοῦ τοὺς πτωχούς· οὗτοι γὰρ ἡμῖν τὸν Κριτὴν καταλλάσσουσι.
ch
31
31
56
Ταῖς χρείαις τῶν ἁγίων κοινώνει· δι’ αὐτῶν γάρ σοι κοινωνία πρὸς τὸν Θεὸν γίνεται.
ch
32
32
57
Τὴν ἐκκλησίαν ὡς οὐρανὸν πάτει· καὶ μηδὲν ἐν αὐτῇ μηδὲ λέγε, μηδὲ λογίζου γήϊνον.
ch
33
33
58
Ἀναγκαῖαν νόμιζε τὴν αὐτάρκειαν, παραχώρει δὲ τῷ Θεῷ τὴν ὑπὲρ ταύτης μέριμναν.
ch
34
34
59
Κύλλα τὴν σάρκα ἀγαθοῖς πόνοις, παντελῶς δὲ αὐτὴν μὴ καταπεσεῖν φρόντιζε.
ch
35
35
60
Πίνε τὸν οἶνον ἐλάχιστον· ὅσον γὰρ κολοβοῦται, εὐεργετεῖ τοὺς πίνοντας.
ch
36
36
61
Κόλαζε τὸν θυμόν· μανίας γάρ ἐστι πατὴρ, τὸ μέτρον ἐξερχόμενος.
ch
37
37
62
Ἐν ταῖς νόσοις, τῇ προσευχῇ πρὸ τῶν ἰατρῶν καὶ φαρμάκων κέχρησο.
ch
38
38
63
Τοὺς ἱερεῖς πάντας μὲν τίμα, τοῖς ἀγαθοῖς δὲ πρόστρεχε.
ch
39
39
64
Ἀγάπα τοῦ Θεοῦ τοὺς οἴκους, οἶκον δὲ Θεοῦ καὶ σαυτὸν κατασκεύασον.
ch
40
40
65
Εἰς τὴν ἐκκλησίαν σύχναζε· θορύβων γὰρ ἡμᾶς καὶ ζάλης ἀπαλλάττει τῶν ἔξωθεν.
ch
41
41
66
Ὅσα ἐν τῇ γῇ, πρόσκαιρα· μή σε νῦν λύπει τὸ χωριζόμενον.
ch
42
42
67
Ὅταν σοι λογισμὸς ἡδυπαθείας ἐγγένηται, ἀντίστησον αὐτῷ τὴν τῶν ἀνθρώπων αἰσχύνην, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ πρόσκρουσιν.
ch
43
43
68
Ἀσφαλίζου τὴν ἀκοὴν καὶ τοὺς ὀφθαλμούς· δι’ αὐτῶν γὰρ πάντα τὰ βέλη τῆς κακίας εἰσέρχονται.
ch
44
44
69
Ἡνίκα προσεύχῃ, τὸν λογισμὸν πρὸς Θεὸν ἀνάγαγε, κἂν περισπασθεὶς κατέλθῃ, πάλιν αὐτὸν ἀνάγαγε.
column
1256
ch
45
45
70
Οὐ παύεται ἡ διάνοια τίκτουσα· σὺ δὲ τοὺς μὲν φαύλους ἔκτειλε, τοὺς δὲ ἀγαθοὺς γεώργησον.
ch
46
46
71
Χαῖρε τῇ ταπεινώσει· τὸ γὰρ ἐξ αὐτῆς ὕψος πολὺ, καὶ πεσεῖν μὴ δυνάμενον.
ch
47
47
72
Ἄσκει τοσοῦτον, ὅσον χαλάσαι τῆς σαρκὸς τὰ κινήματα· κἂν ἀσθενήσῃ, πρὸς ὑγείαν τὸ σῶμα, μὴ πρὸς τρυφὴν θεράπευσον.
ch
48
48
73
Τοὺς πονηροὺς τῶν λογισμῶν, λογισμοῖς ἑτέροις ἀναμόχλευε.
ch
49
49
74
Λογίζου τῶν οὐρανῶν ἀγαθῶν τὴν εὐπρέπειαν· καὶ πάθος οὐδέν σοι τῆς γῆς, ἢ τῶν ἐκ ταύτης τερπνῶν ἐπεισέρχεται.
ch
50
50
75
Ἡνίκα τι περὶ Θεοῦ ἐπέρχεταί σοι νοεῖν, μὴ τὸν Θεὸν, ἀλλὰ σαυτόν· οὐδὲν γὰρ ἀσφαλὲς, ὑπὲρ τὸ μὲτρον, ὅπερ χωροῦμεν, ἐπέρχεται.
ch
51
51
76
Τὰς φαύλους ἐνθυμήσεις σπόρον εἶναι τοῦ διαβόλου πίστευε· οὕτω γὰρ αὐταὶ παύονται ὁ δὲ σπορεὺς αἰσχύνεται.
ch
52
52
77
Φείδου τὰ πολλὰ γέλωτος· χαυνοῖ γὰρ τὴν ψυχήν. Χαυνωθεῖσα δὲ τῷ τοῦ νόμου χαλινῷ εὐχερῶς ἀποδύεται.
ch
53
53
78
Εἰς ἔργα δεῖ τὴν ψυχὴν καὶ προσευχὰς μερίζεσθαι· οὕτω γὰρ οὐ πολλὰς εὑρίσκει πρὸς ἡμᾶς τὰς εἰσόδους ὁ διάβολος.
ch
54
54
79
Ἔργον εἶναι τοῦ νόμου τὴν ἀνάγνωσιν νόμιζε, ὅταν μετὰ τῆς γλώττης ὁ νοῦς τρυγῆσαί τι θέλων, ἐν ταῖς βίβλοις ἐργάζηται.
ch
55
55
80
Ἐὰν εἰς ἔργα τὴν χεῖρα κινῇς, ἡ γλῶττα ψαλλέτω, καὶ ὁ νοῦς προσευχέσθω· ἀπαιτεῖ γὰρ ἀεὶ παρ’ ἡμῶν ὁ Θεὸς μνημονεύεσθαι.
ch
56
56
81
Πᾶσαν μὲν πρᾶξιν διὰ προσευχῆς σφράγιζε· ταύτην δὲ μάλιστα, ἐφ’ ἣν τὸν λογισμὸν θεωρεῖς ἀμφιβάλλοντα.
ch
57
57
82
Εἰ βούλει τὰ τῶν χειρῶν ἔργα, θεῖά σοι καὶ μὴ χοϊκὰ γίνεσθαι, κοινά σοι τὰ ἐξ αὐτῶν γενέσθω πρὸς τοὺς χρῄζοντας.
ch
58
58
83
Χαῖρε τῇ τῶν ἁγίων ἐντεύξει· δι’ αὐτῶν γὰρ ὁ Θεὸς ἐμφανίζεται.
ch
59
59
84
Τοὺς ἀληθῶς ἁγίους ἀπὸ τῶν ἔργων διάκρινε. Ἕκαστον γὰρ δένδρον ἐκ τοῦ καρποῦ γνωρίζεται.
ch
60
60
85
Ἀεί τι κερδαίνειν ἐκ τῆς θεωρίας τῆς τῶν ἁγίων σπούδαζε· ἐπιτήρει δὲ αὐτῶν βλέμμα, καὶ σχῆμα· ἐπωφελὲς γὰρ ἑκάτερον.
ch
61
61
86
Ἀκακίαν ἄσκει τῇ καρδίᾳ, καὶ ἁγνείαν τῷ σώματι· ταῦτα γὰρ ἄμφω σε Θεοῦ ναὸν ἀπεργάζεται.
ch
62
62
87
Οὕτως οὖν φύλαττε τὸν ναὸν, ὡς τοῦ Κτίσαντος καὶ κρίναι μέλλοντος, καὶ τὴν εἰκόνα σε (τὴν ἑαυτοῦ) καθαρὰν μεθοδεύοντος.
ch
63
63
88
Αἱ τῶν βιωτικῶν ὁμιλίαι τὸν λογισμὸν ἀπὸ Θεοῦ χωρίζουσι· διόπερ αὐταῖς μηδὲ συλλάλει, καὶ τοὺς λαλοῦντας ἔκκλινε.
column
1257
ch
64
64
89
Ὅταν λοιδορηθῇς, σκόπει μὴ τί σοι τῆς λοιδορίας πέπρακται ἄξιον· εἰ δὲ οὐ πέπρακται, καπνὸν εἶναι φεύγοντα τὴν λοιδορίαν νόμιζε.
ch
65
65
90
Ἐν οἷς ἀδικῇ, τῇ ὑπομονῇ πρόσφευγε, καὶ πρὸς τοὺς ἀδικοῦντας ἡ βλάβη μεθίσταται.
ch
66
66
91
Ἡνίκα πλοῦτον ἢ δόξαν ὁρᾷς, ἢ βιωτικὴν δυναστείαν, λογίζου τὸ ἐν αὐτοῖς φθαρτὸν, καὶ διαφεύγεις τὸ δέλεαρ.
ch
67
67
92
Καρτέρει τὰς θλίψεις· ἐν αὐταῖς γὰρ αἱ ἀρεταὶ, καθάπερ ἐν ἀκάνθαις ῥόδα φύονταί τε καὶ τρέφονται.
ch
68
68
93
Μηδὲν εἶναι τῆς ἀρετῆς ἴσον εἰς ἀξίωμα νόμιζε. Ὄψις γάρ ἐστι Θεοῦ· διόπερ ἐστὶ, καθὰ καὶ αὐτὸς, ἄτρεπτος.
ch
69
69
94
Θρήνει τὸν ἁμαρτωλὸν εὐθηνοῦντα· τὸ ξίφος γὰρ αὐτῷ τῆς δίκης ἐπιτείνεται.
ch
70
70
95
Μητέρα κακῶν τὴν ῥᾳθυμίαν νόμιζε. Ἀγαθὰ γὰρ ἃ μὲν ἔχεις, συλᾷ· ἃ δὲ οὐκ ἔχεις, οὐκ ἐᾷ προσκτήσασθαι.
ch
71
71
96
Ὅταν φαῦλα πράττων, ἐπ’ αὐτοῖς μὴ αἰσχύνεται, βαρεῖται τὸ τραῦμα, καὶ τὸ πτῶμα εἰς ἀπόγνωσιν ἔρχεται.
ch
72
72
97
Ὁσάκις ἀθυμεῖς, λογίζου πόσα τοῖς πιστοῖς παρεσκεύασται, καὶ ὁ καρπός σοι τοῦ πνεύματος εὐχερῶς παραγίνεται.
ch
72#2
72b
72#2
97n1
Εἰ γὰρ μὴ πρότερον ἐν πολλῇ γυμνασίᾳ γένηται καὶ εἰς πόνου, καὶ εἰς πολέμους εὐδοκιμήσῃ, πείρᾳ ἐπιδειξάμενος τὴν νίκην, καὶ τρόπαια κατὰ τῶν ἐναντίων φέρων. Πόσῳ μᾶλλον ἐπὶ τῷ ἐπουρανίῳ καὶ ἀληθινῷ βασιλεῖ· τὰς δὲ δωρεὰς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπουρανίους οὐδεὶς καταξιοῦται λαβεῖν εἰ μὴ πρότερον γυμνασθείη ἐν τῇ μελέτῃ τῶν ἁγίων ἐντολῶν, καὶ οὕτω λαμβάνων, ὅπλον ἐπουράνιον αὐτὴν τὴν χάριν, ἀγωνίζεται κατὰ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας· ὅσον γάρ τις προσκόπτει εἰς τὸν πνευματικὸν ἀγῶνα, ἀκμὴν λαμβάνει τῶν τοῦ πνεύματος μυστηρίων καὶ τῶν τῆς σοφίας θησαυρῶν, καὶ ὅσον ἐν χάριτι αὐξάνει, τοσοῦτον προκόπτει εἰς τὸ γινώσκειν τὰ τῆς κακίας νοήματα, τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ βοηθοῦντος αὐτῷ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
ch
73
73
98
Χρὴ τὸν πιστὸν ταπεινοῦσθαι πρὸς πάντας· τὸ γὰρ πρὸς ἐνίους ταπεινοῦσθαι, πεπλανημένην τὴν ταπείνωσιν κέκτηται.
ch
74
74
99
Τῆς πρὸς τὸν πλησίον ἀγάπης μηδὲν προτιμήσῃς, πλὴν ὅσα ἐξ αὐτῆς ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεὸν παραβλέπεται.
ch
75
75
100
Μηδενὶ παρὰ τὸν νόμον τοῦ Θεοῦ πρόσκεισο, μηδὲ πρόσπασχε· Θεὸν γὰρ ἀνάξιον ποιεῖται, αὐτοῦ τινὰ προτιμῶν.
ch
76
76
101
Μὴ συνηγόρει τοῖς κακοῖς· αὐτοὺς μὲν γὰρ εἰς κακίαν ἀλείφεις, σὺ δὲ μολύνῃ τῇ κοινωνίᾳ τοῦ πράγματος.
ch
77
77
102
Νουθέτει τὸν ἁμαρτάνοντα, μὴ κατηγόρει τὸν πταίοντα· λοιδόρου μὲν γὰρ τὸ δεύτερον, τὸ δὲ πρότερον διορθοῦντος.
ch
78
78
103
Ἀκούειν ἀεὶ καὶ λαλεῖν τὰ τῶν ἁγίων σπούδαζε· εἰς ζῆλον γὰρ ἀγαθὸν τὴν ψυχὴν ἐρεθίζουσι.
column
1260
ch
79
79
104
Εἰ Ἐκκλησίαν κατ’ οἶκον ἕκαστος τὴν διάνοιαν ἔχομεν, καὶ τελεῖν ἐν αὐτῇ τοὺς θεσμοὺς τῆς Ἐκκλησίας ὀφείλομεν.
ch
80
80
105
Εἰ τελεῖται σύναξις ἐν Ἐκκλησίᾳ, παράβαλε· εἰ δὲ μὴ τελεῖται, σὺ ψάλλων ἀποστολικὸν Εὐαγγέλιον, ἄπελθε.
ch
81
81
106
Τὴν τῶν ἀρετῶν δόξαν ἐκ τῶν ἁγίων κατόπτευε· ἀθάνατοι γὰρ αὐτῶν αἱ δόξαι, καὶ μετὰ θάνατον γίνονται.
ch
82
82
107
Τὴν κακίαν τότε μισήσεις, ὅταν λογίσῃ, δαιμόνων ὅτι ἔστι καθ’ ἡμῶν στιλβουμένη μάχαιρα.
ch
83
83
108
Εἰ νουθετεῖς τὸν πταίσαντα, κρᾶσον συμπαθείᾳ τὰ ῥήματα· καὶ τὰ μὲν ὦτα μαλάσσονται, ἡ δὲ καρδία φωτίζεται.
ch
84
84
109
Ὅταν ἐν ἁγίοις λαλεῖς, ἐρώτα τὰ τοῦ πνεύματος· ὅταν δὲ μὴ τοιούτοις λαλεῖς, οὐ ταῦτα λάλει.
ch
85
85
110
Τὰς πράξεις ἀεὶ τὰς ἀγαθὰς ἐπίσπευδε, μή ποτε καταλιπὼν αὐτὰς, ἡμιτελὴς ἀπελεύσῃ.
ch
86
86
111
Οὕτω τρέχε, ἵνα καταλάβῃς, τουτέστιν ἀπαύστως. Δεῖ γὰρ τὴν ἀρετὴν τρέχειν, μέχρις ἂν ἐξέλθωμεν τοῦ βίου τὸ στάδιον.
ch
87
87
112
Μὴ γίνου περὶ τὴν ἐργασίαν τῶν ἐντολῶν ὀλίγωρος· τοῖς γὰρ τοιούτοις ὁ κόπος ἀκερδὴς, ἐπὶ κόπον προστίθεται.
ch
88
88
113
Τὴν ὑπομονὴν καὶ πρὸ τῆς ἀνάγκης ἄσκει, ὅπως αὐτῆς εὕρῃς καὶ ἐν τῇ ἀνάγκῃ τὴν πανοπλίαν ἕτοιμον.
ch
89
89
114
Μάχου τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς, καὶ λέγε πρὸς αὐτοὺς ὅσα τῷ νόμῳ λαλεῖται.
ch
90
90
115
Σπουδῇ πολλῇ τὸν ὀφθαλμὸν ἐκ τοῦ βίου μετάστησον· καπνὸς γὰρ ἐξ αὐτοῦ πονηρὸς, θολὴν τὴν ψυχὴν ἀναδίδοται.
ch
91
91
116
Εἰ φαύλῃ τινὶ συνηθείᾳ κεκράτησαι, μετὰ μικρὸν ἀπότεμνε· καὶ κόπου πολλοῦ χωρὶς, τῆς ψυχῆς ἀποβαλεῖς τὴν ἄκανθαν.
ch
92
92
117
Καθαρὸν ὄντα τὸν Θεὸν, καθαρῶς ἀγάπα· καὶ τοῦ ἐπὶ πάντων, πάντα δεύτερα νόμιζε.
ch
93
93
118
Εἰ θέλεις εἶναι ναὸς Θεοῦ, θυσίαν ἐνδελεχισμοῦ τὴν προσευχὴν αὐτῷ τὴν διηνεκῆ πρόσφερε.
ch
94
94
119
Τὸν ἀμελῶς βιοῦντα, μὴ προσλάμβανε σύμβουλον· ὁ γὰρ τοῖς κακοῖς χαίρων, ἀγαθὰ καὶ μισεῖν καὶ συμβουλεύειν οὐκ ἀνέχεται.
ch
95
95
120
Πάσης ἀπέχου φθορᾶς, καὶ τοῦ μυστικοῦ δείπνου πᾶσαν ἡμέραν μέτεχε. Οὕτω γὰρ Χριστοῦ τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον γίνεται.
ch
96
96
121
Ἐν οἷς παιδεύῃ παρὰ Θεοῦ, μὴ γόγγυζε· παιδεύει μὲν γὰρ ὡς πατήρ· εὐχαριστεῖσθαι δὲ ὡς εὐεργέτης ἐστὶν ἄξιος.
ch
97
97
122
Ὅταν ἀτιμασθῇς, χαῖρε· εἰ μὲν γὰρ ἀδίκως, ὁ μισθὸς πολύς· εἰ δὲ δικαίως, ἐὰν σωφρονῇς ἐκουφίσθῃς τῆς μάστιγος.
ch
98
98
123
Σκιᾷ καὶ τροχῷ τὰ λυπηρὰ τοῦ βίου καὶ τὰ φαιδρὰ παράβαλλε· ὡς γὰρ σκιὰ οὐ μένει, καὶ ὡς τροχὸς κυλίεται.
ch
99
99
124
Ἀεὶ προκόπτειν κατὰ Θεὸν σπούδαζε. Ὁ γὰρ
column
1261
μικρῷ ἐπὶ μικρὸν προστιθεὶς πλοῦτον καλὸν καταβραχὺ συλλέγει, παρὰ πάντων ζητούμενον.
ch
100
100
125
Εἰ βούλει τῆς κολάσεως ἐκφυγεῖν τὸ ἐπίπονον, μηδένα ποτὲ λοιδορήσῃς· ἐκ τούτου γὰρ τὸ Θεῖον παροξύνεται.
ch
101
101
126
Εἰ θέλεις ἐκ τοῦ οἴκου σου ἀποδιῶξαι πᾶσαν μάστιγα, μὴ κακολογήσεις ὁμόφυλον ἄνθρωπον· ὁ γὰρ ποιήσας αὐτὸν, εἰκότως παροξύνεται.
ch
102
102
127
Εἰ θέλεις πάσης ἁμαρτίας ἀνώτερος εἶναι, πράξεις ἀλλοτρίας μὴ καταμάνθανε· πολλὰ γὰρ εἰσὶν ἐν σοὶ, ἀφ' ὧν ἕτερον ὑπολαμβάνεις.
ch
103
103
128
Φεῦγε τὴν ὑπερηφανίαν, ὦ ἄνθρωπε, κἂν πλούσιος ᾖ, μήποτε τὸν Θεὸν ἀντιτασσόμενον ἕξεις.
ch
104
104
129
Φίλει τὴν ταπεινοφροσύνην, κἂν μέγας ὑπάρχεις, ἵνα ὑψωθὴς ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως.
ch
105
105
130
Μὴ σκώψῃς ἄνθρωπον, καὶ μῶμον οὐχ ἕξεις ἐν πάσῃ ζωῇ σου.
ch
106
106
131
Ὅταν ἐν Ἐκκλησίᾳ ὑπάρχεις, μὴ μετεωρίζου· ἐνώπιον γὰρ βασιλέως οἱ ἑστῶτες, οὔτε γελῶσιν, ὅτε μετεωρίζονται.
ch
107
107
132
Μὴ καταφρόνει τῆς ζωῆς σου, καὶ ἀδιαφόρως πράττε παρὰ τὸν νόμον, ἵνα μὴ παρὰ νόμον τὴν ἀπώλειαν ἕξεις.
ch
108
108
133
Μετὰ πάσης ἀσφαλείας μνημόνευε τῶν εἰρημένων, ἵνα σε λαμπρὸν τῷ βίῳ ἀναδείξωσιν.
ch
109
109
134
Ζήλωσον βίον σεμνὸν, ἵνα ἔχεις παῤῥησίαν ἐπιστρέφειν τοὺς ἁμαρτάνοντας.
ch
110
110
135
Ἀσφαλίζου τὴν αὐθάδειαν, μὴ ἐπιπλήξεις τινὶ, ἵνα μὴ κατακριθῇς ὡς ὑψηλοφρονήσας.
ch
111
111
136
Μὴ γελάσῃς ἐπὶ πτώματι ἑτέρου, ἵνα μὴ γελασθῇς ὑφ' ὧν οὐ θέλεις.
ch
112
112
137
Φύλασσε τὰς παραινέσεις ταύτας, ἵνα στέφανον δόξης προξενήσωσί σοι.
ch
113
113
138
Γένου ἐγκρατὴς τῶν ἐντολῶν τούτων, ἵνα προσάξωσί σε ἐμφανῆ τοῖς ἀνθρώποις, καὶ εὐάρεστον τῷ Θεῷ· οὕτω γὰρ ἥδεται τὸ Θεῖον, καὶ τοιούτοις κατορθώμασι θεραπεύεται ὁ Θεὸς.
ch
114
114
139
Ἀεὶ προκόπτειν ἐν τοῖς ἀγαθοῖς ἔργοις σπούδαζε· ὁδὸς γὰρ εἰς ἀρετὴν ἡ τοῦ βίου φυγὴ.